เขาใหญ่เดินหน้าสู่ Muslim-Friendly

ร่วมพัฒนาต้นแบบบริการต้อนรับนักท่องเที่ยวมุสลิม

ชมพูนุท นำภา

ในความเป็นเพื่อนมนุษย์ การเข้าใจความแตกต่างย่อมเป็นพื้นฐานสำคัญของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

แต่หลายครั้งความไม่รู้ไม่เข้าใจบนความเชื่อที่แตกต่างหลากหลายนี้ โดยเฉพาะความต่างด้านศาสนา ได้ก่อตัวกลายเป็นกำแพงสูงใหญ่ปิดกั้นโอกาสระหว่างเขาและเราอย่างน่าเสียดาย

แม้ชาวมุสลิมจะเป็นประชากรส่วนน้อยในประเทศไทย แต่ตลาดนักท่องเที่ยวมุสลิมมีขนาดใหญ่ในระดับโลก โดยข้อมูลของ Pew Research Center ระบุว่า ในปี พ.ศ. 2563 มีประชากรมุสลิมทั่วโลกราว 2,000 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 25.6 ของประชากรโลก

ด้วยจำนวนตัวเลขมหาศาล แน่นอนว่าหลายประเทศเล็งเห็นโอกาสของธุรกิจท่องเที่ยว แต่คำถามคือ เราจะคว้าโอกาสนี้อย่างไร ถ้าเราไม่รู้และไม่เข้าใจความแตกต่างของเพื่อนพี่น้องชาวมุสลิมดีพอ

วันที่ 30 ตุลาคม 2569 สมาคมการท่องเที่ยวเขาใหญ่ จับมือกับสมาคมการค้านักธุรกิจไทยมุสลิม (TMTA) จัดเวิร์กช็อปให้ผู้ประกอบการด้าน Tourism & Hospitality ในเขาใหญ่ อาทิ โรงแรม รีสอร์ท ธุรกิจเวลเนสและสปา ร้านอาหาร คาเฟ่ แหล่งท่องเที่ยว และร้านของฝาก ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมงานกว่า 40 ราย พร้อมประกาศปฏิญญา “Khao Yai Muslim-Friendly Valley” เพื่อสร้างความเข้าใจให้ผู้ประกอบการได้รู้จักกับมาตรฐาน GMHI by TMTA เพื่อตอบสนองนักท่องเที่ยวมุสลิม ทั้งพฤติกรรม ความต้องการ และหลักการปฏิบัติที่จำเป็นต่อการให้บริการ ที่ห้องประชุม แกรนด์สิริ รีสอร์ท เขาใหญ่

ตลาดมุสลิม น่านน้ำใหม่ White Ocean ที่ท่องเที่ยวไทยต้องคว้าโอกาส

คุณเต้-พันชนะ วัฒนเสถียร จากสมาคมการท่องเที่ยวเขาใหญ่ พูดถึงการเวิร์กช็อปว่า เหตุผลที่เราต้องจัดอบรมให้ผู้ประกอบการเข้าใจการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อมุสลิม หรือ Muslim-Friendly เพราะนักท่องเที่ยวกลุ่มนี้ คือ น่านน้ำใหม่ หรือ White Ocean ดังนั้นเราจำเป็นต้องมีความรู้ความเข้าใจด้านศาสนา และวัฒนธรรม รู้สิ่งที่ควรหรือไม่ควรทำ เพื่อให้เกิดความประทับใจนำไปบอกต่อ และกลับมาเที่ยวซ้ำ

คุณพันชนะหวังให้การอบรมครั้งนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาเขาใหญ่ให้รองรับนักท่องเที่ยวมุสลิมและนักลงทุน เพื่อสร้างเศรษฐกิจฐานรากที่เข้มแข็งและยั่งยืน พร้อมช่วยให้โรงแรม รีสอร์ท และร้านค้าเข้าใจว่าจะปรับบริการให้เข้าถึงตลาดนี้ได้อย่างไร

สำหรับตลาดอินโดนีเซีย สถิติเบื้องต้นของกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาระบุว่า ในปี พ.ศ. 2568 มีนักท่องเที่ยวสัญชาติอินโดนีเซียเดินทางเข้าไทย 787,524 คน เทียบกับ 876,610 คนในปี พ.ศ. 2567 โดยเป็นข้อมูลที่จำแนกตามสัญชาติของนักท่องเที่ยว

ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย พร้อมหนุนธุรกิจเป็นมิตรต่อมุสลิม

นุจรี ภักดีเจริญ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการ ผู้บริหารกลุ่มงานธุรกิจรายย่อย ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ปัจจุบันนักท่องเที่ยวชาวมุสลิมส่วนมากจะใช้เอไอในการวางแผนการเที่ยว ดังนั้นถ้าสิ่งที่เราทำไม่ได้อยู่ในโลกดิจิทัลก็แปลว่าไม่มีสำหรับเขา นอกจากนี้มาตรฐานของการเป็นมุสลิมเฟรนด์ลี่ก็สำคัญมากสำหรับนักท่องเที่ยวมุสลิมที่จะตัดสินใจเลือกมาที่ใดที่หนึ่ง

“ปีที่แล้วนักท่องเที่ยวมุสลิมเดินทาง 196 ล้านครั้ง ปีนี้คาดว่า 208 ล้านครั้ง และอีก 4 ปีข้างหน้า น่าจะเกิน 250 ล้านครั้ง ดังนั้นวันนี้คำถามว่าจะมีนักท่องเที่ยวมุสลิมไหม ไม่ต้องถามแล้ว แต่ถามว่าเขาจะไปที่ไหน ซึ่งมีรายงานว่าประเทศในกลุ่ม OIC อยากไปที่ไหนใน 150 ประเทศ ปรากฏว่าไทยอยู่ที่ 27 แต่ถ้าเป็นประเทศที่อยู่นอก OIC ไทยอยู่ที่อันดับ 5 แต่ถ้าย้อนกลับไปเมื่อปี 2015 ไทยอยู่ลำดับที่ 2 ซึ่งการที่ไทยตกมาอยู่ที่ 5 ไม่ใช่เพราะไทยแย่ แต่เพราะคนอื่นเก่งขึ้น และการลงทุนสร้างมุสลิมเฟรนด์ลี่ที่สูงขึ้น ไม่ว่าจะเป็นประเทศญี่ปุ่น จีน หรือเกาหลีใต้ ดังนั้นแค่เราอยู่กับที่ คนอื่นก็วิ่งแซงแล้ว”

คุณนุจรีย้ำว่า เขาใหญ่เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ มีธรรมชาติ ผู้คนใจดี และมีมรดกโลก แต่ยังขาดมาตรฐานสำหรับนักท่องเที่ยวชาวมุสลิม ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของอาหาร ความปลอดภัย หรือวิถีของชาวมุสลิม ดังนั้นการเป็นมุสลิมเฟรนด์ลี่จึงสำคัญอย่างมากที่จะสร้างความดึงดูดให้ตลาดมุสลิม

“ตอนนี้หลายโรงแรมมีความพร้อมที่จะปรับ แต่ความพร้อมที่ไม่มีเงินก็จะจบลงแค่ความตั้งใจ หรือถ้ามีเงินทุนแต่ไม่มีความพร้อมก็จะจบลงด้วยความเสี่ยง ดังนั้นถ้าเรามีความพร้อม มีเงินลงทุน เราจะสร้างความเปลี่ยนแปลงให้เขาใหญ่ได้ วันนี้เราในฐานะธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยไม่ได้แค่สนับสนุนสินเชื่อ แต่เราจะเดินไปด้วยกัน เรามีสินเชื่อสำหรับทำมุสลิมเฟรนด์ลี่โดยเฉพาะ และอยากให้เขาใหญ่เป็นโมเดลเพื่อใช้สำหรับประเทศในภูมิภาคอื่น ๆ ต่อไป”

GMHI ระบบประเมินบริการที่เป็นมิตรต่อนักท่องเที่ยวมุสลิม

คุณมารุต เมฆลอย ผู้ร่วมก่อตั้งและอดีตนายกสมาคมการค้านักธุรกิจไทยมุสลิม (TMTA) ผู้ร่วมก่อตั้ง Global Muslim Friendly Hospitality Index (GMHI) และผู้ร่วมก่อตั้งและผู้อำนวยการบริหาร สถาบันเครือข่ายพัฒนาธุรกิจฮาลาลนานาชาติ (IHBI) กล่าวถึงแนวทางพัฒนาเขาใหญ่ให้เป็นจุดหมายปลายทางที่เป็นมิตรต่อนักท่องเที่ยวมุสลิม

คุณมารุตอธิบายว่า GMHI เป็นระบบประเมินและจัดอันดับบริการที่เป็นมิตรต่อนักท่องเที่ยวมุสลิม โดยอ้างอิงมาตรฐานจากต่างประเทศแล้วนำมาปรับให้เข้ากับบริบทของไทย รวมถึงลักษณะของสถานประกอบการ เพื่อให้ผู้ประกอบการนำไปพัฒนาบริการได้อย่างเหมาะสม

“ผมมองว่าเขาใหญ่เป็นพื้นที่ที่เหมาะที่จะเริ่มอะไรแบบนี้ เพราะพื้นที่ไม่ใหญ่เกินไป และมีจำนวนผู้ประกอบการพอเหมาะเมื่อเทียบกับพื้นที่อื่นที่อาจจะมากเกินไปจนเริ่มต้นยาก ดังนั้นผมมองว่าทำให้เกิดขึ้นสำเร็จในพื้นที่เขาใหญ่ก่อน แล้วค่อยขยายไปเป็นโมเดลในพื้นที่อื่น”

เช็ก 3 ระดับ มาตรฐาน GMHI ใครอยู่ระดับไหน

สำหรับการจัดคะแนนตามเกณฑ์ GMHI แบ่งเป็นดาวมีทั้งหมด 3 ระดับ ได้แก่

3-4 ดาว หมายถึง Basic Muslim-Friendly Services มีความพร้อมเรื่องความเป็นมิตรต่อมุสลิมระดับพื้นฐาน

5-6 ดาว หมายถึง Standard to Premium Muslim-Friendly Services มีความพร้อมในการให้บริการนักท่องเที่ยวมุสลิมตามมาตรฐาน

7 ดาว หมายถึง Exceptional Muslim-Friendly Services มีความพร้อมระดับสูงสุดในการให้บริการ

“เราเริ่มทำมาตรฐาน GMHI ประมาณ 1-2 ปีที่ผ่านมา วันนี้เรามีธุรกิจที่ได้รับการรับรองแล้วประมาณ 50 กว่าธุรกิจ เป็นโรงแรมและร้านอาหารเป็นส่วนใหญ่ ล่าสุดได้ทำงานกับภาครัฐ คือ ททท. ที่ให้เราเข้ามาเก็บข้อมูลผู้ประกอบการไทย 600 กว่าราย สำรวจความพร้อมเพื่อที่จะทำผลิตภัณฑ์ใหม่ 10 เส้นทางมุสลิมเฟรนด์ลี่ออกมาเพื่อดึงคนเข้ามาประเทศไทย ซึ่งหวังว่าเขาใหญ่จะอยู่ใน 10 เส้นทางนั้น” คุณมารุตกล่าว

ไม่เกิน 25 ปี จำนวนชาวมุสลิมทะยานขึ้นเป็น 1 ใน 3 ของประชากรโลก

คุณมารุต กล่าวว่า ประชากรมุสลิมตอนนี้มีจำนวน 1 ใน 4 ของประชากรทั่วโลก คือ 25-28% และคาดการณ์ว่า ปี ค.ศ. 2050 จะมีประชากรเพิ่มขึ้นเป็น 1 ใน 3 ทั่วโลก คือ 32-33% ของประชากรโลก หรือราว 3 พันล้านคน ดังนั้นจึงไม่ต้องสงสัยในเชิงของปริมาณเลย ขณะที่ในเชิงศักยภาพวันนี้โลกมุสลิมมีศักยภาพการจับจ่ายค่อนข้างสูง โดยคาดการณ์ว่าในปี ค.ศ. 2030 จะมีมูลค่าการใช้จ่ายสูงถึง 310,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

“ประชากรมุสลิมทั่วโลกเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ไม่เพียงแค่จำนวน แต่ระดับอายุที่อยู่ในวัยที่กำลังเติบโต โดยประชากรมุสลิมกว่า 70% มีอายุต่ำกว่า 40 ปี ดังนั้นจึงมีกำลังซื้อ กำลังเดินทาง พร้อมจะเดินทางท่องเที่ยวทั่วโลกและจะเติบโตไม่หยุด เราจึงต้องรู้ว่านักท่องเที่ยวมุสลิมยุคใหม่เป็นใคร เพราะปัจจุบันนี้มีความหลากหลายมาก ทั้งคนรุ่นใหม่ คู่รัก ครอบครัวและเด็ก ซึ่งครอบครัวก็มักจะมีลูกมาก รวมถึงกลุ่มเพื่อนและผู้หญิง ดังนั้นตลาดมีความหลากหลาย เราต้องดูว่าเขาใหญ่มีความพร้อมจะตอบรับลูกค้าหลากหลายเหล่านี้แค่ไหน”

คุณมารุตย้ำว่า วันนี้ต้องผลักดันให้เขาใหญ่ทำเรื่องมุสลิมเฟรนด์ลี่ให้สำเร็จ เพราะธุรกิจที่พร้อมก็จะเป็นจุดหมายปลายทางที่น่าเลือก

คุณมารุตเสนอให้ผู้ประกอบการเริ่มเตรียมความพร้อมตามเกณฑ์ GMHI ระดับ 3-7 ดาว โดยเริ่มจากสิ่งที่ทำได้ เช่น การเตรียมพรมละหมาด ป้ายบอกทิศละหมาด และพื้นที่ละหมาดสำหรับผู้ใช้บริการ พร้อมชวนให้ผู้ประกอบการร่วมพัฒนาบริการและเครือข่ายไปด้วยกัน “ไม่จำเป็นต้องพร้อม 100% วันนี้ แต่ต้องเริ่มวันนี้”

มาตรฐาน GMHI คือ ความชัดเจนที่นักท่องเที่ยวมุสลิมต้องการ

ดร.ฟูอัด กันซัน ที่ปรึกษาจุฬาราชมนตรี กรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย เลขาธิการสมาคมการค้านักธุรกิจไทยมุสลิม (TMTA) และนักวิชาการมาตรฐานฮาลาล และมาตรฐานงานบริการที่เป็นมิตรต่อมุสลิม กล่าวว่า การให้ดาวตามมาตรฐาน GMHI เพื่อสร้างความเข้าใจว่าเรามีความเป็นมิตรต่อมุสลิมระดับที่เท่าไหร่ เป็นความชัดเจนเพื่อการตัดสินใจของนักท่องเที่ยวชาวมุสลิม

“มีคำถามว่าฮาลาลกับมุสลิมเฟรนด์ลี่ต่างยังไง ที่จริงเอามาเปรียบกันไม่ได้ เพราะมันคนละเรื่องกัน ฮาลาล หมายถึง อนุมัติ อนุญาตตามหลักศาสนาอิสลาม จะมีความเข้มงวด เคยมีการตั้งคำถามในหมู่นักวิชาการถึงขนาดว่าหากเป็นฮาลาลโฮเทลจะต้องมีการดูใบสมรสด้วยหรือไม่ เป็นต้น ส่วนมุสลิมเฟรนด์ลี่จะมีความยืดหยุ่นกว่า เป็นเรื่องธุรกิจบริการเท่านั้น เป็นการอำนวยความสะดวก และสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม เช่น ถึงแม้โรงแรมจะมีแอลกอฮอล์แต่ก็เป็นมิตรได้”

ดร.ฟูอัด กล่าวว่า เคยมีโรงแรมระดับ 5 ดาว ให้ตนไปช่วยจัดการเรื่องอาหารให้ แต่มีเงื่อนไขว่ายังคงเมนูสลัดเบคอน ซึ่งเป็นเมนูฮิตของนักท่องเที่ยวต่างชาติ เรื่องนี้ไม่มีปัญหาด้วยการทำให้ชัดเจน ตั้งแต่การจัดส่งด้วยวิธีพิเศษ แยกตู้แช่ให้ชัดเจน ในห้องอาหารจัดมุมหมูไว้โดยเฉพาะ เขียนว่า Pork Corner มีภาชนะที่แตกต่างจากอาหารจานอื่นชัดเจน ช้อนส้อมมีแปะสติกเกอร์รูปหมูไว้ ซึ่งทั้งหมดนี้ทำให้ชัดเจนจะสร้างความสบายใจให้กับนักท่องเที่ยวมุสลิม

ดร.ฟูอัดยกตัวอย่างการใช้ตราฮาลาลในเมนูพิซซ่าว่า นักท่องเที่ยวอาจมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการใช้เตาอบและวัตถุดิบร่วมกับอาหารที่ไม่ใช่ฮาลาล จึงควรมีข้อมูลที่ชัดเจนเกี่ยวกับการรับรองและการดูแลครัว รวมถึงผู้รับผิดชอบ เช่น เจ้าของร้านหรือเชฟมุสลิม เพื่อให้ผู้ใช้บริการมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจ

ระดับดาวบอกระดับความเฟรนด์ลี่

ดร.ฟูอัด ขยายความระดับของดาวตามมาตรฐาน GMHI ว่า ระดับ 3-4 ดาว คือ ความพร้อมระดับพื้นฐาน ไม่ต้องมีร้านอาหารฮาลาลก็ได้ แต่ต้องคิดว่าเราจะจัดฮาลาลให้เขาได้อย่างไร หรือแนะนำร้านอาหารฮาลาลได้ไหม บอกพิกัดของร้านอาหารให้เขาได้ เมื่อเข้ามาห้องพักต้องมีพรมละหมาดให้บริการ สามารถคิดราคาค่าบริการได้ มีป้าย หรือเข็มทิศสำหรับบอกทิศสำหรับละหมาด สามารถแนะนำสถานที่ละหมาดแบบรวมได้สำหรับลูกค้าที่เป็นกลุ่มไบเกอร์ เป็นต้น ส่วน 4 ดาว ต้องสามารถจัดหาอาหารฮาลาลได้โดยที่ลูกค้าไม่ต้องออกไปข้างนอก

ระดับ 5-6 ดาว คือ มีความพร้อมให้บริการกับนักท่องเที่ยวมุสลิมตามมาตรฐาน ต้องมีครัวในโรงแรม มีห้องอาหารในโรงแรมที่ได้รับการรับรองจากคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย ส่วน 6 ดาว ต้องได้การรับรองฮาลาลโดยคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย

ระดับ 7 ดาว มีความพร้อมระดับสูงสุดในการบริการ เกือบจะเป็นฮาลาลโฮเทลได้แล้ว คือ อะไรที่ห้ามทำก็จะไม่ทำทั้งหมด

เป็นโรงแรมเพ็ตเฟรนด์ลี่อยู่ ควรไปต่อหรือพอแค่นี้

ต่อคำถามว่ากรณีโรงแรมที่เป็น “เพ็ตเฟรนด์ลี่” จะทำอย่างไร เมื่อลูกค้านำสุนัขมาอยู่ในพื้นที่ด้วย คำตอบคือ จัดโซนนิงให้ชัดเจน อาจจะทำยาก แต่สามารถทำได้

ดร.ฟูอัดเสนอให้โรงแรมแยกพื้นที่รองรับสุนัขและแมวอย่างชัดเจน โดยคำนึงถึงหลักปฏิบัติทางศาสนาของผู้ใช้บริการมุสลิม

สำหรับการชำระนญิสชนิดหนัก คู่มือการตรวจประเมินสถานที่จำหน่ายเนื้อสัตว์ตามมาตรฐานฮาลาลของกรมปศุสัตว์และฝ่ายกิจการฮาลาล คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย ระบุให้ขจัดนญิสออกก่อน แล้วล้างด้วยน้ำสะอาดให้ไหลผ่าน 7 ครั้ง โดยหนึ่งใน 7 ครั้งใช้น้ำดินที่สะอาดตามหลักศาสนา หรือน้ำดินสอพอง และแนะนำให้ใช้น้ำดินล้างในครั้งแรก

นี่เป็นเพียงกรณีตัวอย่างเท่านั้น แต่การจะไปสู่เป้าหมายได้ จำเป็นต้องรู้และเข้าใจให้ถ่องแท้ เพื่อให้เขาใหญ่พัฒนาบริการที่เป็นมิตรต่อนักท่องเที่ยวมุสลิมได้อย่างเหมาะสมและต่อเนื่อง

ห้ามคัดลอก ดัดแปลง หรือเผยแพร่เนื้อหาทั้งหมดหรือบางส่วนโดยไม่ได้รับอนุญาต