กว่าจะเป็นไร่วงศ์เกษตร

ทุเรียน GI แห่งแรกของปากช่อง

ชมพูนุท นำภา

ลบภาพดอกผลแห่งความพากเพียรที่เห็นในวันนี้ออกไปก่อน แล้วหลับตาย้อนกลับไปยังวันวานราว 60 ปีที่แล้ว ไร่วงศ์เกษตร ตำบลหนองน้ำแดง อำเภอปากช่อง ยังเป็นผืนป่ารกชัฏแห่งดงพญาไฟ ที่สุดของความน่าสะพรึงที่นักเดินทางทุกคนต่างครั่นคร้าม แต่อาจเป็นด้วยโชคชะตาฟ้าลิขิต ทำให้หนุ่มลูกจีนจากสุพรรณบุรีได้มาปักหลักอาศัยทำกินบนที่ดินผืนนี้

“วิชัย วงศ์วิชัย” หนุ่มสุพรรณเชื้อสายจีนผู้ล่วงลับ ดั้งเดิมมีอาชีพเป็นพ่อค้าล่องเรือโยงขายของสารพัดจากสุพรรณบุรีไปที่กรุงเทพฯ กระทั่งเริ่มมีการพัฒนาถนนหนทาง การค้าขายทางเรือจึงซบเซาลงจนต้องเปลี่ยนอาชีพ เขาเบนเข็มมาที่อำเภอปากช่องเพื่อทำอาชีพรับจ้างไถไร่ ทำไปทำมาพรรคพวกชวนซื้อที่ในปี 2502 ในตอนนั้นแม้ใจอยากจะกลับสุพรรณแต่ได้ตัดสินใจซื้อที่ไว้จำนวนหนึ่ง เวลาผ่านไปญาติที่ซื้อที่ติดกันมาขายต่อเพราะจะกลับสุพรรณบุรี จึงรับซื้อไว้ในราคาไร่ละ 500 บาท รวมแล้วมีที่ดินประมาณ 200 ไร่ เป็นที่มาของการหันมาทำอาชีพเกษตรอย่างเต็มตัว

นี่เรื่องเล่าจากปากของ “รัตนา สิทธิวนกุล” วัย 62 ปี ผู้เป็นลูกสาว ปัจจุบันเป็นเจ้าของไร่วงศ์เกษตร ไร่ทุเรียน GI แห่งแรกของปากช่องที่เป็นทั้งรางวัลแห่งความพากเพียร และ เป็นความภาคภูมิใจของชีวิต

“เตี่ยเป็นคนสุพรรณ มาจากสุพรรณบุรี ตอนแรกเลยเตี่ยทำเดินเรือ รับซื้อข้าว รับซื้อทุกอย่าง เป็นเรือโยง สมมติหน้านี้หน้าข้าวก็ซื้อข้าว หน้านี้หน้าถ่านก็ซื้อถ่าน จากสุพรรณเอาเข้ากรุงเทพ ล่องแม่น้ำท่าจีน เจ้าพระยา เตี่ยเคยบอกว่าเมื่อก่อนสนิทมากกับเจ้าของโรงเหล้าแม่โขง พอถึงเตี่ยจะจอดเรือหน้าโรงงานแล้วไปเที่ยววัดปากน้ำ แต่พอตอนหลังเขาขึ้นบกกันหมด มีถนนมา เพื่อนเขาก็เลยชักชวนมาปากช่องเพื่อรับจ้างไถไร่”รัตนา เล่าย้อนรำลึกถึงความหลัง

เมื่อถนนเกิด การค้าขายทางเรือก็ซบเซา เป็นเหตุให้พ่อค้าที่เคยชำนาญการค้าขายต้องปรับตัวมาทำอาชีพรับจ้าง

“ตอนนั้นเตี่ยซื้อรถไถคันหนึ่ง มาฝึกทำใหม่หมด ไร่นาก็ทำไม่เป็น แต่มาเพราะรับจ้างไถไร่มันได้เงินดี แล้วตอนนั้นก็มีลูกหลายคน ตรงนี้ยังเรียกว่าดงพญาไฟ เตี่ยติดเชื้อเป็นไข้เกือบตายแต่รอดมาได้ ทำไปทำมาเขาชวนซื้อที่ ซื้อตอนนั้นไร่ละ 500 บาท เทียบกับข้าวเกวียนละ 400 บาท ตอนนั้นซื้อทั้งหมด 60-70 ไร่ แต่ตอนหลังญาติที่ซื้อไว้เหมือนกันแล้วเขาจะกลับสุพรรณ เตี่ยก็เลยซื้อไว้อีก รวมเป็นเกือบ 200 ไร่”

เมื่อได้ครอบครองผืนดินกว่า 200 ไร่ ชีวิตไอ้หนุ่มรับจ้างไถไร่จึงต้องหันมาทำเกษตรในที่สุด โดยเงินทุนก้อนแรกมาจากการหยิบยืมเงินเพื่อนบ้านที่ใจดีไม่คิดดอกเบี้ย

“จนทุกวันนี้เรายังนึกถึงบุญคุณของเขา ขนาดเขาเสียชีวิตไปแล้ว ก็ยังเอาของให้บ้านเขาอยู่ เราก็ยังนึกถึงเขาตลอด เพราะเตี่ยสอนว่าให้รู้จักกตัญญู เตี่ยเล่าให้ฟังว่าถ้าไม่มีบ้านนี้เราก็ไม่มีเงินทำทุน และ อาจเพราะเตี่ยเป็นคนซื่อสัตย์ เมื่อก่อนตอนเขาชวนกันมาเป็นพ่อค้ารับซื้อข้าวโพด ยังไงมันจะต้องมีโกงตาชั่งไม่มากก็น้อย แต่เตี่ยไม่ทำ เลยเป็นคนเดียวที่มาทำไร่ เตี่ยบอกว่าไม่ต้องรวย แต่เราไม่อด คือให้เราอยู่ได้ ถามว่าอยากรวยไหม รวยได้ก็ดี แต่ถ้าคดโกงเขามาก็ไม่เอา”

ไร่วงศ์เกษตรจึงเริ่มต้นนับหนึ่งตั้งแต่ปี 2502 เป็นต้นมา

“เริ่มจากทำพืชไร่ก่อน พอพืชไร่ปุ๊บ เตี่ยมามองเห็นว่าพืชไร่มันเหนื่อย ก็เลยมาปลูกน้อยหน่า พอมาปลูกน้องหน่าก็เหนื่อยอีก เพราะทำน้อยหน่าต้องจ้างคนงานเก็บเป็นสิบๆ คน แล้วก็ต้องมานั่งคัดไม่รู้กี่ไซส์ต่อกี่ไซส์ แล้วพอมันถึงเวลาที่เรียกกันว่าน้อยหน่าตายนี่โอ้โห คือ สมมติว่าผลผลิตวันนี้เราต้องเก็บได้ 100 เข่ง แต่พ่อค้าเอาเข่งมาแค่ 10 เข่ง ที่เหลือจะเก็บไปไหนล่ะ มันไม่มีที่ไปก็ทิ้งเกลื่อนเลย

ก็เปลี่ยนเป็นมะขามหวานเพชรบูรณ์ ตอนนั้นราคาดี โลละ 100 บาทเลยนะ แต่ปลูกไปปลูกมาเหลือโลละ 5 บาท เลยต้องโค่นทิ้ง ทีนี้ก็เปลี่ยนมาปลูกกาแฟ ปลูกเยอะมากไปเอาพันธุ์มาจากชุมพร เราเป็นเจ้าเดียวในปากช่องเลยที่ปลูก แต่เราต้องให้พาณิชย์พาไปขาย เพราะคนไม่เชื่อว่าอีสานปลูกกาแฟได้ แล้วเชื่อไหมว่าไปประกวดความแห้ง เราความชื้นน้อยสุดนะ แต่วันหนึ่งราคามันถูกมากก็เลยเอากาแฟออก ตอนนั้นเตี่ยก็คิดว่าจะเอาอะไรดี เรามีญาติก็มีอยู่ทางจันทบุรี เขาบอกว่าทุเรียนนี่ดี ตัดง่าย รักษาไม่ยาก เขาพูดแบบนี้ตอนนั้น เตี่ยก็เลยลองซื้อเงาะกับทุเรียนที่จันทบุรีมาปลูก กับฝากซื้อเงาะกับทุเรียนทางใต้จากรถที่เขาซื้อน้อยหน่าเราไปขายมาด้วย”

หลักการในการเลือกพืชในการปลูก คือ ต้องไม่ซ้ำกับใครจะได้ไม่ต้องแย่งตลาด แล้วใช้การแบ่งโซนในการปลูก เช่น ตอนเปลี่ยนเป็นกาแฟ ก็เหลือน้อยหน่าไว้ส่วนหนึ่ง เพราะทำพืชตัวเดียวถ้าเจ๊งมันจะเจ๊งหมด แต่ถ้าแบ่งโซนปลูกอย่างน้อยมีตัวอื่นเผื่อไว้ได้

จนกระทั่งปี 2517 ตัดสินใจลงทุเรียน 30 ไร่ ไร่ละประมาณ 20 ต้น โดยสิ่งที่ยากที่สุด คือ ปลูกยังไงให้รอด

“สมัยก่อนลำบากมาก ยังไม่ได้เจาะน้ำบาดาลนะเพราะไม่มีเงิน เลยไปขนเอาน้ำที่บ่อตรงทางขึ้นมอ ขนใส่รถมา สมัยนั้นมีแต่ถังน้ำมัน 200 ลิตร เราจะซื้อมาหลายๆ ถัง แล้วใช้วิธีเอาน้ำมาหยอดทีละต้น พี่เขยเล่าว่าจะใช้วิธีตักน้ำ แล้วเอามาหยอดใส่ต้นละขันเพื่อให้มันอยู่ ให้มันไม่ตาย แม่บอกว่ากว่าจะรอดก็เกือบตาย เรียกว่าซื้อ 100 ต้น ซ่อม 50 ต้น รอดครึ่งต่อครึ่ง ก็ต้องซ่อมไปเรื่อยๆ แต่ตอนนั้นเตี่ยปลูกทุเรียนกับเงาะพร้อมกัน คือ เงาะ มันได้ก่อน เอาเงาะมาช่วย เพราะทุเรียนยังไม่ได้ สมัยก่อนทุเรียน 5 ปีถึงได้ผลผลิต เพราะว่าไม่ได้มีเทคโนโลยีอะไร”

จากทุเรียนล็อตแรกปี 2517 มีการพัฒนาเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน เป็นสวนทุเรียนแห่งแรกที่ได้รับเครื่องหมาย GI (สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์) จากกรมทรัพย์สินทางปัญหา กระทรวงพาณิชย์

ตอนผลผลิตออกมาตอนแรกรสชาติเป็นยังไง?

“ตอนนั้นก็รู้สึกว่าอร่อย แต่ยังไม่ได้แยกแยะความต่าง แล้วมันมีอยู่ปีหนึ่งตอนนั้นเราเรียนจบแล้วกลับมาอยู่บ้าน มีนักวิชาการมาที่สวน เขาโทรมาที่บ้านยังเป็นโทรศัพท์บ้านอยู่ ตอนมาทุเรียนเหลืออยู่ 2 ลูก เขามาขอซื้อ เราบอกหมดแล้วมีแค่นี้ เขาก็ขอซื้อ 1 ลูก แล้วอีกหนึ่งปีผ่านไปเขาโทรมาบอกเราว่าเขาเป็นนักวิชาการ อยู่ม.เกษตร เขาเอาทุเรียนจากทุกที่มาเปรียบเทียบวิเคราะห์ แล้วบอกว่าที่โทรมาจะโทรมาบอกว่าของที่ไร่เราอร่อยสุด เมืองนนท์ยังสู้ไม่ได้ นั่นคืออดีตนะ แต่ตอนนี้สวนต่างๆ ก็คงพัฒนาขึ้นเยอะแล้ว แต่ตอนนั้นเราได้ยินเราก็ดีใจมาก แต่เขาโทรมาแล้ววางหู เราก็ไม่รู้จะโทรกลับไปหาใคร เขาแค่โทรมาแจ้งเรา”

ด้วยสภาพพื้นดิน น้ำ อากาศที่มีความเฉพาะตัวทำให้ทุเรียนปากช่องมีรสชาติที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ ปัจจุบันเป็นอีก 1 สินค้าที่ได้รับเครื่องหมาย GI (สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์) จากกรมทรัพย์สินทางปัญหา

ถึงวันนี้คำว่าอร่อยที่อธิบายไม่ได้ในวันนั้น ได้รับการขยายความเป็นลักษณะเฉพาะของทุเรียนปากช่อง GI ไว้ว่า “เนื้อแห้ง เนียนนุ่มละมุนลิ้น และ กลิ่นไม่แรง”

“ของเราที่พูดได้เต็มปากว่าเป็นสวนแรก เพราะว่าเราออกสู่ท้องตลาดเป็นเจ้าแรก เราเอาไปขายคนถึงได้เห็นว่าปากช่องก็ปลูกทุเรียนได้ ถึงเริ่มมาปลูกตาม พอคนแถวนี้เริ่มปลูก 5 ต้นบ้าง 10 ต้นบ้าง ก็ปลูกกันมาเรื่อยๆ นี่ยังจำได้ว่าทุเรียนเริ่มต้นขายโลละ 17 บาท แล้วแพงสุด 25 บาท ตอนนั้นก็ดีใจมากแล้ว จนไม่ถึง 10 ปีมานี้ทุเรียนบูมมาก ราคาก็ดีตอนที่ดังๆ นี่แหละ เราก็ได้อานิสงส์ไปด้วย”

สำหรับจุดเด่นทุเรียนที่ไร่วงศ์เกษตร คุณรัตนา บอกว่า ตอนนี้ที่ดูแลอยู่มี 10 ไร่ เพราะพอพ่อเสียก็เลิกเป็นกงสีมีการแบ่งที่ดินกันไป โดยของไร่จะเน้นทำแบบธรรมชาติมากที่สุด ไม่หนักสารเคมี จะพยายามใช้พืชคลุมต้น ใช้ปุ๋ยขี้วัว ปุ๋ยหมัก น้ำหมักต้นทองหลาง ส่วนสายพันธุ์มีหลายชนิด อาทิ หลิน หลง เม็ดในยายปราง กบพิกุล ก้านยาว โอวฉี(หนามดำ) มูซานคิง นกหยิบ และ พันธุ์หมอนทองปลูกเยอะสุด แต่มาระยะหลังนกหยิบได้รับความนิยมสูงขึ้นพอๆ กับหมอนทอง

จากความสำเร็จในวันนี้ บางคนอาจคิดว่าการปลูกทุเรียนเป็นเรื่องง่าย แต่ถ้าได้ตามติดจริงๆ แล้วจะรู้ว่าการดูแลทุเรียนนั้นแสนจะยากลำบาก บางครั้งอาจต้องประคบประหงมยิ่งกว่าลูกในไส้เสียอีก

“ไม่ใช่ว่าเห็นลูกเต็มต้นอย่างนี้แล้วมันจะมีตลอดไปนะ บางทีอยู่ระบบรากเกิดมีปัญหาขึ้นมา เขาตายได้ทุกเมื่อเลยนะ ดินฟ้าอากาศเราบังคับเขาไม่ได้ อะไรที่เป็นธรรมชาตินี่ทุกข์ที่สุด เพราะแต่ละปีจะมาไม่เหมือนกัน อย่างปีนี้ลมแรง ทุเรียนรากชี้ฟ้าไม่รู้กี่ต้น แล้วพี่ช้างก็ภัยธรรมชาติอีกอย่างนะ เขากินนะ เขากระทืบเอา ของเรายังไม่มาถึง แต่ตรงเขาวงเขาไปแล้วเขาถอนขึ้นมาเลย นี่ก็ภัยธรรมชาติใหม่ที่น่ากลัว ชาวสวนเรานี่จะอยู่อย่างมีความสุขก็ต่อเมื่อเราได้ขายของหมด มันไม่ง่ายเลยกับการทำสวน หลายคนบอกว่าทำไมไม่ทำอาชีพอื่น เราก็รักผูกพัน มีความสุขที่ได้ดูแล ได้เห็นผลผลิตก็ชื่นใจ แต่ถ้าปีไหนไม่ได้ตามที่เราลงทุนไป เราก็ต้องเซฟเงินไว้ ประหยัดที่สุด”

นอกจากภัยธรรมชาติที่สร้างความกังวลให้กับชาวสวนแล้ว อีกอย่างที่สร้างความปวดใจก็คือลูกค้าที่ไม่เข้าใจหัวอกของชาวสวน

“ลูกค้าบางคนไม่เคยมีความรู้เรื่องชาวสวน เขาจะไม่เข้าใจว่าชาวสวนปีหนึ่งจะเก็บเกี่ยวได้เงินคือ 3 เดือน นอกนั้นเราต้องดูแล ทีนี้บางคนมาบอกว่าทำไมขายแพงจัง ขอต่อราคาเท่านี้เท่านั้น บางทีเราก็มีความรู้สึกว่าโอ้กว่าเราจะดูแล กว่าจะขายได้ช่วง 3 เดือน แล้วเราต้องเก็บเงินไว้อีกกี่เดือน แถมเงินที่ได้มาก็ไม่ใช่เงินเก็บทั้งหมด ก็ต้องกลับมาดูแลต้นอีก ฉะนั้นเวลาชาวสวนถ้าจะเก็บเงินซื้อรถซักคันต้อง 3-4 ปีนะ เพราะว่าเราต้องเผื่อถ้าเกิดภัยธรรมชาติขึ้นมาเราก็ยังมีเก็บไว้ แล้วชาวสวนทุกคนไม่อยากให้ใครมาว่าหรอกว่าสวนนั้นไม่อร่อย สวนนี้ไม่อร่อย เราทำ เราก็อยากจะให้อร่อยหมดทุกเม็ดทุกลูก เพราะนั่นคือเงินของเราที่เราจะได้มา ยังจำคำพูดของแม่ค้าที่มาซื้อเราได้ทุกวันนี้ เขาน่ารักมาก คือ มีลูกค้ามาบ่นว่าลูกไม่สวยอย่างนั้นอย่างนี้ แม่ค้าพูดแทนชาวสวนเลยว่า ถ้าเกิดเขาปั้นได้เขาคงปั้นแล้วล่ะ ก็นี่เขาปั้นไม่ได้ เขาก็อยากให้สวยทุกลูกแหละ เพราะเขาอยากได้ตังค์ เรายังจำทุกวันนี้”

สำหรับผลิตภัณฑ์จากไร่ นอกจากทุเรียนสดแล้ว ปัจจุบันรุ่นหลานที่มารับช่วงต่อได้เพิ่มผลิตภัณฑ์ทุเรียนกวน มีจุดเด่นคือกวนด้วยเตาถ่าน เน้นรสชาติหวานละมุนแบบธรรมชาติเป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับคนรักทุเรียนด้วย

“ตอนนี้ภูมิใจมากแล้วที่เราสู้มาจนถึงอายุขนาดนี้ แล้วก็สามารถเก็บรักษาผืนดินที่พ่อแม่หามาได้” คุณรัตนา บอกพร้อมรอยยิ้มกว้าง

คุณรัตนา บอกว่า ทุเรียนที่ไร่ตอนนี้ใกล้หมดแล้ว ใครอยากชิมคงต้องรีบหน่อย โดยสุดสัปดาห์นี้ที่ไร่ก็ไปร่วมออกบูธที่งานเทศกาลทุเรียน GI ที่ อบต.หนองน้ำแดงด้วย ใครสนใจมาเลือกซื้อเลือกชิมกันได้ นอกจากไร่วงศ์เกษตร ยังมีทุเรียน GI อีกหลายสวนนำมาออกบูธให้ชิมกันถึงที่ด้วย

ย้ำกันอีกครั้ง ทุเรียนเลิฟเวอร์พลาดไม่ได้เด็ดขาด งานเทศกาลทุเรียน GI ปากช่องเขาใหญ่ ครั้งที่ 5 นี้ จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 24 - 28 กรกฎาคม 2569 เวลา 10.00 - 20.00 น. ที่ องค์การบริหารส่วนตำบลหนองน้ำแดง อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา (ตั้งอยู่ริมถนนธนรัชต์ เส้นทางขึ้นอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่)

ห้ามคัดลอก ดัดแปลง หรือเผยแพร่เนื้อหาทั้งหมดหรือบางส่วนโดยไม่ได้รับอนุญาต